گزارش
گفتگو
یادداشت و مقاله
  • آرشیو اخبار

  • ۱۳۹۳/۰۵/۳۱ - ۱۴:۵۹


    اردستانی: انشعابات مذهبی در دین اسلام زمان پیامبر وجود نداشت

    نگاه آبیک: حجت الاسلام اردستانی: در زمان پیامبر تمام مصدرها خود پیامبر بود زیرا خودپیامبر نماینده خدا و مرجع رفتار مردم بود؛ بعد از پیامبر و با به روی کار آمدن خلیفه ها بود که اولین انشعابات رخ داد. به گزارش خبرنگار نگاه آبیک، حجت الاسلام اردستانی از وعاظ و استاد حوزه علمه قم، در […]

    Print Friendly

    نگاه آبیک: حجت الاسلام اردستانی: در زمان پیامبر تمام مصدرها خود پیامبر بود زیرا خودپیامبر نماینده خدا و مرجع رفتار مردم بود؛ بعد از پیامبر و با به روی کار آمدن خلیفه ها بود که اولین انشعابات رخ داد.

    IMG_0873

    به گزارش خبرنگار نگاه آبیک، حجت الاسلام اردستانی از وعاظ و استاد حوزه علمه قم، در نشستی که به مناسبت سالروز شهادت امام جعفر صادق در مصلی نماز جمعه شهرستان آبیک برگزار شد، اظهار کرد: آب در سرچشمه زلال و شفاف است. اما در مسیر خود ممکن است ناخالصی هایی را همراه خود کند. اسلام در اصل و اساس یک چیز بیشتر نیست. و در مسیر تاریخی دچار بیراهه هایی شده است.

    وی ادامه داد: در مقابل این ناخالصی ها، باید اقداماتی به کار برد. و مشکلات ناخالصی را به حداقل رساند. یکی از این اقدامات، تاکید بر وحدت و تمرکز بر نقاط اشتراک است. و طبیعتا وحدت در جایی معنا دارد، که چند چیز موجود شده باشد. و الا نیاز به اتحاد نیست. چون در یک چیز، اتحاد معنا ندارد.

    اردستانی افزود: البته در کنار این راه باید تا جایی که می توان از ناخالصی ها نیز کاست و با نگاه ریشه ای، جلوی بیشتر شدن آن را گرفت. بنابراین نگاهی به عوامل اختلاف ها و انشعاب ها می کنیم: استاد حوزه علمیه قم گفت: مسئله علل پیدایش مذاهب از مباحث مهم علم مذاهب و فرق است. در بحث از هر فرقه ابتدا چگونگى پیدایش آن مطرح مى شود.

    وی افزود: دقت در این مباحث مى تواند در یافتن علل کلى پیدایش فرق اسلامى مفید باشد. اگر اختلاف بر سر معارف اعتقادى دین وجود نمى داشت ، فرق و مذاهب اعتقادى نیز پدید نمى آمدند. بنابراین بحث بر سر علل پیدایش مذاهب به بحث در باب علل پیدایش این اختلافات باز مى گردد. وی اظهار کرد: در زمان حیات پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله اختلافات اعتقادى در میان امت اسلامى پدید نیامد؛ اما پس از رحلت ایشان، بلکه از همان روز، اختلاف بر سر خلافت و امامت، امت اسلام را به دو شاخه شیعه و سنى تقسیم کرد. بنابراین خلاء حجیت و رهبر اعتقادى مورد قبول همه مسلمین، نخستین دلیل اختلافها و پیدایش مذاهب اسلامى است.

    اردستانی گفت: اصولا محدودیت قواى ادراکى انسان و عدم توانایى او براى حق قطعى همه مسائل اعتقادى از جمله مهمترین علل اختلاف انسانهاست. در مواردى که مسأله به روشنى قابل حل نیست هر کس به حدس و گمانى مى رسد که ممکن است با حدس و گمان دیگران متفاوت باشد. در نتیجه اختلاف نظرها آشکار مى شود، و این اختلافها وقتى در مسائل اساسى و مورد علاقه مردم باشد گاه به پیدایش فرقه هاى مختلف مى انجامد.

    وی ادامه داد: همین مسأله دلیل ارسال پیامبران و دستگیرى خداوند از طریق انبیا و اولیاست. پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله که براى تعلیم مردم و بیان حقایق و احکام الهى مبعوث شده بود، در مدت کوتاه رسالتش فرصت بیان همه مطالب را براى مردم نیافت.

    وی گفت: از این رو، لازم بود از سوى خداوند جانشینانى همچون او که معصوم باشند، کار او را به عنوان امامت مسلمین و تبیین معارف قرآن و سنت نبوى ادامه دهند اما اکثر مسلمانها پس از پیامبر به راه دیگرى رفتند و نه تنها از اهل بیت پیامبر صلى الله علیه و آله استفاده نشد، بلکه کسانى که به حکومت رسیدند دستور منع کتابت احادیث پیامبر صلى الله علیه و آله را صادر کردند و این منع تا صد سال بعد، یعنى تا زمان حکومت عمر بن عبدالعزیز، ادامه یافت.

    وی یادآور شد: این مسأله باعث شد که مردم از مفسران وحى یعنى پیامبر صلى الله علیه و آله و اهل بیت علیه السلام او محروم شوند، در نتیجه هر کس طبق ذوق و سلیقه خود تفسیرى از قرآن و اسلام ارائه مى کرد که در نهایت به پیدایش مذاهب مختلف اعتقادى منجر شد. بنابراین نخستین عامل اختلاف، ناتوانى انسانها از درک همه حقایق، و عدم بهره گیرى از سنت پیامبر صلى الله علیه و آله و اهل بیت علیه السلام او بود. دومین عامل اختلاف تعصبات قبیله اى است.

    وی با اشاره به اینکه تعصب به طور کلى یکى از ریشه هاى اختلاف است،گفت: اما نوع خاصى از تعصب که تعصب قبیله اى است در میان اعراب به شدت رایج بود و همین مسأله قبل از اسلام نیز همواره باعث جنگ و خونریزى مى گشت، گفته اند که وقتى مسیلمه کذاب ادعاى پیامبرى کرد برخى از پیروانش گفتند: ما مى دانیم که او دروغگوست و پیامبر اسلام راستگوست، اما دروغگویى که از ربعیین است در نزد ما از راستگویى که از قبیله مضر است محبوبتر است.

    اردستانی ادامه داد: گفته مى شود که اکثر خوارج از همین قبیله ربعیین بوده اند. درباره مسأله خلافت و امامت که مهترین اختلاف مذهبى در اسلام است، نقش تعصب قبیله اى آشکار است، چرا که پس از وفات پیامبر صلى الله علیه و آله مردم به جاى اینکه در مراسم خاکسپارى پیامبر شرکت کنند و توصیه هاى او را درباره جانشینى خود به کار بندند، هر گروهى مدعى شد که حق خلافت از آن اوست.

    وی بیان کرد: نکته جالب اینجاست که بنا بر شواهد تاریخى، هیچ یک از انصار و مهاجرین در تعیین جانشین پیامبر از قرآن و سنت رسول خدا یا از مصلحت امت سخن نگفت بلکه سخن در این بود که جانشینى پیامبر حق گروه انصار است یا مهاجرین؛ و چون در میان انصار دو قبیله اوس و خزرج وجود داشت و این دو با هم رقابت داشتند، به دلیل همین اختلاف، قبیله قریش یعنى مهاجرین ، غالب شدند.

    وی با اشاره به سومین عامل اختلاف، گفت: پیروى از اهوا و گرایش به منافع مادى و لجاجت مى باشد. قرآن کریم در آیات متعدد علت راه نیافتن انسانها به حقیقت را رذائل اخلاقى مانند هواى نفس ، قساوت قلب ، کبر و استکبار، بخل و برترى جویى و نیز ارتکاب معاصى همچون ظلم و فسق مى داند. براى مثال، هنگامى که امام على علیه السلام به تمام شبهات خوارج پاسخ گفت و حجت را بر آنان تمام کرد، با وجود اینکه اکثر آنان توبه کردند و از جنگ با حضرت منصرف شدند، اما باز برخى از آنان در نهروان با امام جنگیدند و تاریخ گواهى مى دهد که پیروى از هواى نفسانى و روحیه لجاجت و تعصب در این ماجرا سخت مؤ ثر بود.

    اردستانی عامل چهارم وجود انشعابات را، فتوحات مسلمانان و گسترش حوزه جغرافیایى اسلام بود اشاره کرد و گفت: این فتوحات باعث گردید پیروان ادیان و عقاید دیگر به تدریج وارد حوزه حکومت اسلامى شوند. دسته اى از این افراد که مسلمان شده بودند، به طرح مسائل و مشکلات خود براى مسلمانها مى پرداختند، و آنها که بر دین خود باقى مانده بودند در این مسائل با مسلمانان مجادله مى کردند.

     استاد حوزه علمه قم بیان کرد: ترجمه فلسفه یونان در اواخر حکومت بنى امیه و اوایل حکومت عباسیان به این فرایند شدت بخشید و زمینه بروز شبهات و پرسشها را قوت بخشید. این سوالها و شبهات پاسخ مى طلبید و پاسخ متفکران مسلمان گاه یکسان نبود که این امر باعث اختلاف در میان مسلمانان مى شد.

    اردستانی اظهار کرد: توحید وحدانیت خداوند منافات با برداشت های متفاوت انسان ها از ادیان ندارد ممکن است که از دین اسلام که دین واحدی است و حقیقت آن از طرف خداوند واحد آمده است اختلاف نظر و اختلاف تشخیص پیش بیاید و اتفاقاً ما همین مسأله را دلیل این می دانیم که باید انسان ها معصوم (از خطا و گناه) وجود داشته باشند تا فصل الخطاب انسانها گشته و در هنگام بروز چنین اختلافاتی حرف آخر را بزنند که هم رفع اختلاف شود و هم موجب اطمینان به صحت بیانات آنان بشود.

    وی در پایان گفت: هر گاه برداشت های متفاوت از دین شد، چاره کار آن نیست که این اختلاف انظار را به ذات دین نسبت دهیم بلکه این اختلافات انظار ناشی از اختلاف افکار انسان های متدین است ما در این جا وظیفه داریم که به مصادر اصلی دین رجوع کرده و مرجع علمی و دینی برای حل چنین اختلاف هایی را بیابیم چنان چه در آیه اهل البیت(ع) در سوره احزاب و آیات دیگر و حدیث ثقلین و حدیث منزلت و سفینه و حدیث غدیر این مرجع علمی و دینی کاملاً مشخص شده است.

    انتهای پیام/

    Print Friendly

    پاسخ دهید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


    2 × چهار =