گزارش
گفتگو
یادداشت و مقاله
  • آرشیو اخبار

  • ۱۳۹۵/۰۹/۳۰ - ۱۶:۴۱


    نگاه آبیک گزارش می‌دهد
    آیین سنتی شب یلدا در روستاهای آبیک یلدا فرصتی است برای دیدارها، وقتی کشاکش روزگار و مشکلات و دغدغه‌ های زندگی ما را از دیدار آنان که به چشمان مان نیازمندند، باز می‌دارد.

    به گزارش خبرنگار نگاه آبیک؛ یلدا یک لغت سریانی است و معنی لغوی آن یعنی میلاد عربی، و چون در گذشته شب یلدا را با میلاد مسیح تطبیق می‌کرده‌اند از این رو به این نام نامیده‌اند.

    باید توجه داشت که جشن میلاد مسیح (نوئل) که در ۲۵ دسامبر تثبیت شده، طبق تحقیق محققان در اصل، جشن ظهور میترا (مهر) بوده که مسیحیان در قرن چهارم میلادی آن را روز تولد عیسی قرار دادند.

    یلدا اول زمستان و شب آخر پاییز است که درازترین شب سال است و در آن شب یا نزدیک به آن، آفتاب به برج جدی تحویل می کند و در زمان گذشت آن را شوم و بداختر می‌دانسته‌اند.

    به گزارش نگاه آبیک؛ روستای زیاران یکی از روستای زیبای بخش مرکزی شهرستان آبیک است و همانند بیشتر نقاط ایران مردم این روز را جشن می‌گیرند.

    آیین‌های شب چله در زیاران تقریبا مشابه با آیین‌هایی است که در دیگر استان‌های کشور برگزار می‌شود البته با اندکی تفاوت که این آئین تقریبا خاص روستای زیاران است.

    فصل زمستان در میان مردم زیاران به سه دوره تقسیم می‌شود که البته این تقسیم بندی از زمان‌های گذشته در این روستا مرسوم بوده است و از گذشتگان به یادگار مانده است.

    یلداى طولانى سال، بهترین مجال براى نیم نگاهى کوتاه به لحظه‌هاست، لحظه‌هایى که در سرعت عبور، خلاصه مى‌شوند و مى‌گذرند و این گذشتن، بهترین پیام براى زیبا زیستن ماست.

    فلاح زیارانی یکی از افراد ریش‌سفید روستای زیاران خاطرات ۸۰ سال پیش خود را اینگونه برای ما توصیف می‌‌کند: یلدا که می‌آمد آتش گرم و کرسی خانه مادربزرگ ما را به گرد خویش آورده و گرمایش را با ما تقسیم می‌کرد تا در زمستان سر در راه، به یاد چون امشبی همیشه گرم گرم بمانیم و این روزها حال و هوای همه‌مان در کنار کرسی گرم مادربزرگ و به یاد داستان‌های پدربزرگ خوب است.

    از جمله این آیین‌ها می‌توان به تهیه قووت توسط خانم‌ها و مادربزرگ‌های خانواده اشاره داشت که در مراحل تهیه این تنقل خوشمزه ابتدا گندم برشته را آسیاب کرده و آن را با آرد نخودچی و شکر مخلوط کرده و در این شب طولانی در کنار دیگر تنقلات از جمله کشمش و گردو که حاصل دسترنج خودشان است؛ مخصوص این شب استفاده می‌شد که بسیار خوشمزه و مقوی است.

    شب نشینی و دور هم نشینی در شب یلدا در روستای زیاران از جایگاه خاصی برخوردار است که خانواده‌ها در این شب، معمولا در خانه بزرگترهای فامیل دور هم جمع می‌شدند و شام و هندوانه و انواع تنقلات را با هم می‌خورند و تا پاسی از شب را به گفت وگو می‌نشینند.

    در این شب پدربزرگ یا مادربزرگ‌ها با گفتن قصه‌هایی از زمان گذشته و یا با خواندن شعر و باز کردن فال حافظ به کانون خانواده و جمع گرمی خاصی می‌بخشند که این گرمی خوشحالی و شادی اهالی را تا ساعاتی از شب بوجود می‌آورد.

    روستای زاغه یکی دیگر از روستاهای بخش بشاریات شهرستان آبیک است. هندوانه در شب یلدا، جزء آداب و رسوم آن نباشد، زیرا عده‌ای اعتقاد دارند که اگر مقداری هندوانه در شب چله بخورند، در سراسر چله بزرگ و کوچک، یعنی زمستانی که در پیش دارند، سرما و بیماری بر آن‌ها غلبه نخواهد کرد.

    از دیگر رسومات مردم این روستا می‌توان به فرستادن هدیه به نوعروسان از سوی خانواده داماد، که یکی از آیین‌هایی است که هنوز به قوت خود باقی است، در شب چله خانواده داماد با میوه‌های و تنقلات خاص شب یلدا را به خانه نوعروس می‌برند و خانواده عروس نیز یک مهمانی ترتیب می‌دهد و از خانواده داماد پذیرایی می‌کند.

    به این ترتیب که اگر خانواده‌ای تازه عروس نامزد داشته باشد با خرید معمولا یک قطعه طلا و یک دست لباس و شیرینی به منزل عروس رفته و با دادن هدیه‌ها اجازه تازه عروس را از پدر و مادرش می‌گیرند تا در مراسم شب به منزل داماد بیاید

    خانواده‌های روستای زاغه به عنوان یک رسم مطلوب و زیبا، هنوز هم فرستادن هدایا و سوغات به منزل نوعروسان و دختران نامزد کرده در شب چله را فراموش نکرده‌اند.

    یکی دیگر از آداب و رسوم “شب یلدا” فرستادن “خونچه چله” از سوی داماد به عنوان هدیه زمستانی برای عروس است. در این خونچه برای عروس پارچه، جواهر، کله‌قند و هفت نوع میوه مثل گلابی هندوانه، خربزه، سیب، به با تزئینات خاصی فرستاده می‌شود.

    از دیگر مراسمات می‌توان به گفتن قصه، گرفتن فال حافظ، بازی‌های دسته جمعی نظیر گل یا پوچ و بیان لطیفه و خاطره را از سرگرمی‌های شب یلدا در این روستا اشاره کرد.

    آن‌ها اعتقاد دارند اگر در این شب ننه سرما گریه کند باران می‌بارد، اگر پنبه‌های لحاف بیرون بریزد برف می‌آید و اگر گردنبند مراوریدش پاره شود تگرگ می‌آید.

    اهالی این روستا برای دخترانشان هم میوه شب یلدا می‌گیرند حتی اگر سال‌ها هم از ازدواجش گذشته باشد میوه و بخصوص هندوانه را برای آن‌ها به کادو می‌برند اگر پدر فوت کرده باشد برادر بزرگتر این کار را انجام می دهد.

    اگر کسی هم از بستگان در سال جاری فوت کرده باشد میوه و هندوانه خود را برده و پیش آن خانواده برای شب نشینی می‌روند.

    به گزارش خبرنگار نگاه آبیک؛ یلدا یک سنت و باور باستانی است و در این باور «یلدا» روز تولید میترا و مهر است و تمام خانواده های ایرانی و به ویژه توداران در این شب دور هم جمع می‌شوند و در این شب آداب و رسوم دیار خود را به روش‌های سنتی و بسیار زیبا برگزار می‌کنند و این شب را در خاطرات ذهنشان به ثبت می‌رسانند و از یلدا یاد می‌گیرند که زندگی آنقدر کوتاه است که یک دقیقه بیشتر با هم بودن را باید جشن گرفت.

    از دیگر ویژگی این شب در روستای توداران جمع شدن تمام افراد خانواده و تا پاسی از شب بیدار نشستن و به بحث و گفتگو کردن با همدیگر و سرور و شادی است.

    زمانی که برق هنوز به روستای توداران نیامده بود، مردم زیر کرسی‌های بزرگ زغالی می‌نشستند و روی کرسی، کار میز پذیرایی امروزه را داشت.

    آنها اعتقاد دارند؛ زمستان یک خانواده سه نفری بوده است: مادر، «خاتو ز مهریز« نام دارد و دو پسر با اسامی چله گه وره (چله بزرگ) و چله بوچکله (چله کوچک) ترتیب آمدن اعضای خانواده چنین است. ابتدا چله گوره در اول دیماه به مدت چهل روز می‌ماند بعد چله بوچکله سر می‌رسد که او هم چهل روز عمر می‌کند و در بیستم اسفند خاتو زمهریز می‌آید البته در باورهای آن‌ها هر سه نفر در روز های آخر زمستان می‌روند.

    از تنقلات مخصوص این شب در روستای توداران می‌توان به خوردن انجیر خشک، گردو و کشمش اشاره کرد.

    در آن زمان‌ها تفاوت زیادی در بین خانواده‌ها از لحاظ اقتصادی وجود نداشت و هر یک از فرزندان با آوردن یک نوع تنقلات به خانه پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها می‌رفتند و این شب را با بزرگ فامیل به صبح می‌رساندند.

    گفتنی است؛ جشن شب یلدا جشنی است که از ۷ هزارسال پیش تاکنون در میان ایرانیان برگزار می‌شود. ۷ هزار سال پیش نیاکان ما به دانش گاه شماری دست پیدا کردند و دریافتند که نخستین شب زمستان بلندترین شب سال است.

    خوردن خوراکی‌ها و خواندن شاهنامه و گرفتن فال حافظ در این شب، بهانه‌ای است برای بیدار ماندن و دور هم جمع شدن تا دوستی‌ها و خویشاوندی‌ها پایدار بمانند. در ایران و سرزمین‌های هم‌فرهنگ مجاور، از شب آغاز زمستان با نام «شب چله»یا یا «شب یلدا» نام می‌برند. امید است بتوانیم این آیین را گرامی‌ بداریم و در حفظ آن کوشا باشیم.

    انتهای گزارش/

    Print Friendly

    پاسخ دهید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


    5 − دو =