گزارش
گفتگو
یادداشت و مقاله
  • آرشیو اخبار

  • ۱۳۹۵/۰۹/۱۱ - ۰۷:۲۵


    نحسی ماه صفر، افسانه یا واقعیت در نوشتار پيش رو برآنيم تا نحوست ايام را از منظر آيات و روايات بررسي كنيم و در ضمن فرض مشهور «نحوست ماه صفر» را در ترازوی نقد بگذاريم.

    آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی: از نظر عقل محال نیست که اجزا زمان با یکدیگر تفاوت داشته باشند، بعضی دارای ویژگی‌های نحوست و بعضی ویژگی‌های ضد آن هرچند عقلاً قابل اثبات نیست، ولی از نظر شرعی اگر دلیلی باشد قابل پذیرش است و مانعی برای آن نیست».

    بعد ایشان در تفسیر نمونه روایات را مورد بررسی قرار می‌دهد و بهترین راه جمع را میان اخبار مختلف در این باب این می‌داند که اگر روزها هم تأثیری داشته باشند به فرمان خدا است، هرگز نباید برای آن‌ها تأثیر مستقلی، قائل شد و از لطف خداوند خود را بی‌نیاز دانست وانگهی نباید حوادثی را که غالباً جنبه کفاره اعمال نادرست انسان دارد به تأثیر ایام ارتباط داد و خود را تبرئه کرد.

     

    images-2

    استاد ما مرحوم علی اکبر غفاری صفت رحمه الله علیه محدّث بزرگ و رجال شناس معروف معاصر که نامش بر اهل علم و حدیث و روایت پرآوازه است، سر کلاس «درایه الحدیث» در دانشگاه امام صادق (ع) در نقد و بررسی برخی احادیث می‌گفت (نقل به مضمون): روزی نبی مکرّم اسلام به اتفّاق علی ابن ابیطالب و صحابه در مسجد النبی که چند در داشت، نشسته و درباره اهل بهشت سخن می‌گفتند.

    در ادامه صحبت یکباره رسول گرامی اسلام با اشاره به یکی از درهای مسجد فرمودند تا چند لحظه دیگر از این درب، فردی وارد مسجد خواهد شد که او قطعاً اهل بهشت است! پس از این کلام پیامبر(ص)، کمی سر و صدا میان حاضرین ایجاد شد و همه با تعجب و از سر کنجکاوی پرسیدند: یعنی با حضور علی(ع) در مجلس، آن فرد چه کسی می‌تواند باشد؟

    در این میان یکی از دو نفر از افراد معلوم الحال حاضر در مسجد، آرام از درهای دیگر به بیرون رفتند تا از دری که پیامبر اشاره فرموده بود، دوباره وارد مسجد شوند! این صحنه را که رسول خدا (ص) دید، بلافاصله پس از خروج ایشان فرمود: اکنون از این درب، نه یک نفر بلکه چند نفر وارد خواهند شد که منظور من از اهل بهشت یکی از ایشان است نه همه آنان! و آن کسی است که وارد شده و خروج ماه آزار (یا همان اتمام ماه صفر ) را به من خبر خواهد داد!

    images-3

    استاد ما نقل می‌کرد پس از این قضیه، از همان دری که پیامبر (ص) اشاره کرده بود، همان افرادی که خارج شده بودند، بی‌خبر از آن اماره و اشاره، وارد شده و ساکت در گوشه‌ای نشستند ولی فقط یک نفر از ایشان وارد شد، ایستاد و پایان ماه صفر را خبر داد و آن نبود جز صحابی وفادار ابوذر غفاری! و این ماجرا درجهت معرّفی یک الگوی اهل بهشت بود و اصلاً ماه صفر موضوعیّت نداشت!

    همچنین استاد می‌فرمود: همچنان که می‌دانید از میان ماه‌های قمری، چهار ماه حرام است (رجب، ذی العقده، ذی الحجه، محرم) که حرمت و منزلت این ماه‌ها نه تنها بعد از اسلام، بلکه قبل از اسلام در میان اعراب جاهلی نیز رعایت می‌شد، به طوری که اعراب جاهلی با خوی وحشیگری‌ای که داشتند و کل ایّام و ماه‌های سال را در حال جنگ و دعوا بودند، در ماه‌های حرام شمشیرهای خود را غلاف کرده و از قتل و غارت و کشت و کشتار هم دست می‌کشیدند!

    از طرفی با توجّه به آن خوی توحّش جاهلی و نظر به این که سه ماه از ماه‌های حرام پشت سر هم بوده و تحمل سه ماه آرامش را نداشتند، فلذا اواخر محرم که می‌شد، آنان لحظه شماری کرده و منتظر اولین روز ماه صفر بودند!

    به محض فرا رسیدن ماه صفر، شمشیر از غلاف بیرون آورده و کشتارهای فجیع و خونریزی‌های بیشمار انجام می‌داند. به مرور با گذشت زمان همین مسأله در خاطره مردم، ذهنیتی مبنی بر نحس بودن ماه صفر ایجاد کرده و ایشان همواره ماه صفر را ماه کشت و کشتار، بد یمن، نحس و پر از بلا می‌دانستند.

    در حالی که این رویه، شیوه جاهلیت بوده و نباید پس از اسلام ادامه پیدا کرده و مردم همچنان در جهل و خرافات باقی بمانند.

    استاد محدّث پس از نقل چند موارد دیگر، می‌فرمود: متأسفانه برخی از محدّثین و رجالیون، بدون توجّه به شأن نزول احادیثی مثل خبر یاد شده، این اخبار و روایات را به ماه صفر ارتباط داده و بعدها با کنار هم قرار دادن پیشینه تاریخی و روایات ضعیف دیگر مبنی بر بشارت خروج ماه صفر و ورود ماه ربیع، ماه صفر این ماه مظلوم را پر از بلا، نحس و سنگین قلمداد کرده‌اند!

    بعدها قرار گرفتن اربعین، رحلت پیامبر (ص) و شهادت امامین حسن و رضا(ع)، زمینه پذیرش این مسأله در ذهن و دل مسلمانان به ویژه شیعیان تسهیل گشته و احیاناً همزمانی یکی دو رخداد ناگواری با این ماه که در هر روز و ماهی غیر از این ماه نیز ممکن است اتفاق بیافتد، نحوست آن به یک اعتقاد خرافی و امر قطعی مبدّل شده و هر ساله به جای مبارزه با این پدیده خرافی، خدای ناکرده با دامن زدن برخی به این گونه مسائل، جامعه اسلامی به مدت دو ماه به تعطیلی و رکود کشانده شده است!

    در پایان این استاد حدیث شناس خبره می‌فرمود: ما هیچ خبر و روایت معتبری دالّ بر نحوست و سنگینی این ماه یا بشارت ماه ربیع در دست نداریم.

    متأسفانه با رسوخ باورهای غلط که شیطان نیز کمک کرده، نحوست ماه صفر، آن چنان به اعتقاد باطل و خرافی‌ای تبدیل شده که زدون آن از ذهن مردم به آسانی ممکن نیست.

    اکنون مردم هر ساله آغاز ماه صفر، عزا و خروج آنرا جشن می‌گیرند و به هنگام ورود و خروج آن به صدقه و نذر و قربانی روی می‌آورند. در حالیکه پناه بردن انسان نیازمند و ضعیف به درگاه خدا از شر شیاطین، صدقه دادن، دعا، نذر و … در همه ایام لازم بوده و مختص زمان و مکان خاصی ندارد.

    در اسلام سعد و نحس بعضی ایام به خاطر وقایعی که در آن اتفاق افتاده، پذیرفته شده است تا به این وسیله مردم به وقایع گذشته توجه کنند و از آن درس‌ها و عبرت‌ها گرفته و برای دفع آن به خدا متوسل شوند، از او مدد جویند و از مجازات و مکافات اعمال خویش غافل نباشد.

    یادداشت نویس: حسن خودروان

    Print Friendly

    پاسخ دهید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


    + 5 = سیزده